Kırşehir’in tarihi oldukça köklü ve zengindir. Anadolu’nun tam kalbinde yer alan bu şehir, birçok medeniyete ev sahipliği yapmış önemli bir kültür merkezidir.
İşte Kırşehir’in tarihine kronolojik bir bakış:
Antik Dönem ve İlk Yerleşimler
-
Hititler Dönemi: Kırşehir’in bilinen ilk sakinleri Hititler’dir. Bölge, Hitit İmparatorluğu’nun önemli yerleşim merkezlerinden biriydi. “Mokissos” veya “Makissos” adıyla anılıyordu.
-
Frigyalılar ve Persler: Hititler’den sonra bölge sırasıyla Frigyalılar ve Persler’in hakimiyetine girdi.
Roma ve Bizans Dönemi
-
Roma İmparatorluğu: MS 1. yüzyılda Roma hakimiyetine giren şehir, askeri ve ticari yollar üzerinde önemli bir durak haline geldi.
-
Bizans İmparatorluğu: Roma’nın ikiye ayrılmasıyla Doğu Roma (Bizans) topraklarında kaldı. Bu dönemde “Justinianopolis” adıyla anıldı. Kale ve kiliseler inşa edildi. Özellikle Mucur Yeraltı Şehri, bu dönemde Hristiyanların sığınak olarak kullandığı önemli bir yapıdır.
Türk Hakimiyetine Geçiş ve Beylikler Dönemi
-
1071 Malazgirt Zaferi’nden sonra bölge hızla Türk yurdu haline geldi.
-
Anadolu Selçukluları: Şehir, 12. ve 13. yüzyıllarda Anadolu Selçuklu Devleti’nin önemli bir kültür ve bilim merkezi oldu. Caca Bey döneminde (13. yüzyıl) altın çağını yaşadı.
-
Caca Bey ve Gökbilim: Selçuklu emiri Caca Bey, Kırşehir’de Caca Bey Medresesi’ni (1272-73) inşa ettirdi. Bu medrese, dönemin önemli bir astronomi (gökbilim) okuluydu ve hala ayaktadır. Bu, Kırşehir’i bilim tarihinde özel bir yere konumlandırır.
-
Ahi Teşkilatı: Kırşehir, Ahiliğin (esnaf lonca teşkilatı) kurulduğu ve geliştiği ana merkezdir. Ahi Evran-ı Veli burada yaşamış, çalışmış ve türbesi Kırşehir’dedir. Şehir bu nedenle “Ahiler Şehri” olarak da bilinir.
-
Âşık Paşa: Ünlü Türk mutasavvıf ve şairi Âşık Paşa da Kırşehir’lidir. Türkçeye verdiği önemle bilinen “Garipnâme” adlı eserini burada yazmıştır.
Osmanlı Dönemi
-
-
yüzyılın sonunda Osmanlı topraklarına katıldı.
-
-
Osmanlı döneminde sancak merkezi oldu ve “Kır Şehri” ismi zamanla “Kırşehir”e dönüştü.
-
Coğrafi konumu nedeniyle daha sakin bir dönem geçirdi, ancak kültürel ve dini önemini korudu.
Milli Mücadele (Kurtuluş Savaşı) Dönemi
-
Kırşehir, Mustafa Kemal Atatürk ve Kuvâ-yi Milliye hareketini en güçlü şekilde destekleyen şehirlerden biri oldu.
-
Atatürk, 24 Aralık 1919’da Ankara’ya giderken Kırşehir’e uğradı, halkla görüştü ve buradan önemli destek gördü. Bu ziyaret, şehrin milli mücadeledeki yerini pekiştirdi.
Cumhuriyet Dönemi
-
1924’te il oldu.
-
1954’te komşusu Nevşehir’in il olmasıyla, Kırşehir’in bir kısım toprağı bu yeni ile bağlandı ve Kırşehir il statüsünü bir süreliğine kaybetti.
-
1957’de tekrar il statüsüne kavuştu.
Kırşehir’in Tarihi ve Kültürel Mirası:
-
Ahi Evran-ı Veli Türbesi ve Camii: Ahiliğin kurucusunun türbesi.
-
Caca Bey Medresesi: 13. yüzyıldan kalma astronomi medresesi.
-
Âşık Paşa Türbesi: Ünlü şair ve düşünürün türbesi.
-
Melik Gazi Kümbeti: Anadolu Selçuklu dönemi türbe mimarisinin güzel örneği.
-
Mucur Yeraltı Şehri: Bizans döneminden kalma önemli bir sığınak.
-
Köşköprü: Selçuklu dönemi taş köprüsü.
-
Kırşehir Müzesi: Bölgeden çıkarılan eserlerin sergilendiği müze.
Özetle Kırşehir:
Kırşehir, Hititler’den Selçuklular’a, Ahilik’ten Milli Mücadele’ye uzanan çok katmanlı bir tarihe sahiptir. Bir bilim (gökbilim), esnaflık (Ahilik) ve Tasavvuf merkezi olarak Anadolu Türk kültürünün şekillenmesinde çok önemli bir rol oynamış, “Anadolu’nun küçük bir özeti” niteliğinde kadim bir şehirdir.